Egwyddorion y Prosiect

Gweithio mewn Partneriaeth
Mae’r Prosiect ar y cyd hwn yn manteisio ar sgiliau a phrofiad cyfatebol yn Nyffryn Slaney De-ddwyrain Iwerddon ac yn Sir Benfro, Gorllewin Cymru. Gan ddysgu oddi wrth ein gilydd a rhannu sgiliau a gwybodaeth, byddwn yn ennill buddion datblygu cymuned a fyddai fel arall yn amhosibl eu cyrraedd a’u fforddio. Ni ellir gwahanu’r targedau - amgylcheddol, cymdeithasol ac economaidd  - rydym wedi eu gosod. Wrth gyrraedd targedau gwella’r amgylchedd a chadw’r buddion hynny drwy ddiwylliant cymuned o stiwardiaeth dda, bydd modd cadw’r cyfleoedd hamdden ac addysgol gwell rydym yn eu ceisio. Yn yr un modd, set integredig o ganlyniadau i’w cyrraedd a’u cynnal gan y gymuned yw’r buddion economaidd a’r cyfraniad at well iechyd a lles. Mynegir ein nodau ac amcanion felly nid yn nhermau ‘yr hyn y byddwn yn ei wneud’ ond yn nhermau ‘yr hyn y byddwn yn ei gyrraedd’.

Manteisio ar y Tir Cyffredin
Byddwn yn sefydlu yn y ddwy Ardal Ymddiriedolaethau Afonydd hunangynhaliol gyda chymorth gwirfoddolwyr yn bennaf ac yn tynnu ar brofiad ac adnoddau dysgu ar y cyd sefydliad Cymdeithas Ymddiriedolaethau Afonydd. Bydd yr Ymddiriedolaethau’n darparu gwerth ychwanegol i gymunedau yn y ddwy Ardal traws ffin drwy fonitro amgylcheddol ac arbenigedd rheoli, hyfforddiant a datblygiad gwirfoddolwyr, adnoddau addysgol, ac arweiniad am ddefnydd tir arfer gorau sydd wedi ei brofi ac yn effeithiol wrth adfer a gwarchod amgylcheddau afon a stociau pysgod.

Cydnabod Unigrywiaeth
Mae’r amcanion amgylcheddol, sydd â chynaladwyedd a pherchnogaeth cymuned fel gwerthoedd craidd, yn cydnabod unigrywiaeth amgylcheddau naturiol y ddwy Ardal. Byddwn yn meithrin ymrwymiad cymuned hollgynhwysol i gadw, gwarchod a gwella amgylcheddau afonydd yng Ngorllewin Cymru a De-ddwyrain Iwerddon fel y gall cymunedau yn y ddwy Ardal weithio gyda’i gilydd i gynyddu eu gallu, y naill a’r llall yn helpu ei gilydd i gystadlu mewn marchnadoedd twristiaeth cenedlaethol a rhyngwladol, gan ddefnyddio’r potensial ar gyfer datblygu twristiaeth ‘werdd’ dwy ganolfan a arweinir gan y gymuned.

Nodau ac Amcanion y Prosiect ar y Cyd

Nodau’r Prosiect Ar y Cyd hwn yw:

• Datblygu gallu cymunedau yn Ne-ddwyrain Iwerddon a Gorllewin Cymru i gynnal cynefinoedd afonydd, llynnoedd a gwlypdiroedd ac felly gwarchod eu cyfraniad at well iechyd, ffyniant a hamdden awyr agored, yn ogystal ag addysg amgylcheddol a’r gyflogaeth gefn gwlad sy’n dibynnu ar yr asedau hyn.

• Ehangu a hyrwyddo cyfleoedd i fwynhau hamdden awyr agored iach ac addysg amgylcheddol y gall afonydd eu rhoi, a sicrhau bod y cyfleoedd hyn ar gael i bob gŵr a gwraig, gan gynnwys grwpiau lleiafrifol, yr ifanc, yr anabl a’r rhai dan anfantais.

• Sefydlu gallu cymuned i hyrwyddo, marchnata a datblygu’n barhaus systemau newydd seiliedig ar TGCh, sy’n cefnogi twristiaeth bysgota gynaliadwy a mathau eraill o dwristiaeth ‘werdd’ er mwyn cynyddu cyflogaeth cefn gwlad drwy dymor twristiaeth estynedig.

• Sicrhau gwelliannau cynaliadwy mewn ansawdd dŵr a chynefinoedd glannau afon drwy raglen a arweinir gan y gymuned o arferion amaethyddol gwell sy’n chwilio am fuddsoddiad amgylcheddol ac amaethyddol er budd yr economi cefn gwlad ehangach.

• Hyrwyddo mesurau sy’n lleihau ecsbloetio stociau pysgod, gan alluogi pysgodfeydd i ffynnu a sicrhau’r profiad pysgota byd enwog sydd ei angen ar gyfer cynaladwyedd economaidd, ac felly’n sail i’r potensial cyflogaeth cynyddol o ganlyniad i adfer a gwarchod cynefinoedd.

• Sefydlu monitro cyraeddiadau datblygiad amgylcheddol, cymdeithasol ac economaidd fel yr hyn y gall cymuned ei wneud, a chefnogir hyn gan arbenigedd Ymddiriedolaeth Afonydd, fel y gellir cynnal a gwella’r buddion hyn a buddsoddiadau prosiect cysylltiedig eraill drwy ymrwymiad cymuned at welliant parhaus.

Amcanion

1.    Datblygu Gallu Cymuned drwy Rwydwaith Ymddiriedolaeth yr Afonydd
Datblygu a sefydlu, drwy Ymddiriedolaethau Afonydd hunangynhaliol yn y ddwy Ardal traws ffin, rwydweithiau er mwyn cyfnewid gwybodaeth, arbenigedd a phrofiad rhwng y partneriaid yn Iwerddon a’r partneriaid yng Ngorllewin Cymru, fel bod buddion amgylcheddol, cymdeithasol ac economaidd mwy’n deillio o fuddsoddiadau mewn cynefinoedd afonydd a’r cyfleoedd hamdden ac addysgol y maent yn eu rhoi.  

2.    Ehangu Ymrwymiad Cymuned a Mynediad i Amgylchedd yr Afon
Darparu cyfleoedd addysg, hyfforddi a datblygu a fydd yn meithrin yn y ddwy Ardal traws ffin ddiddordeb hollgynhwysol mewn a phryder am warchod afonydd a nentydd; a darparu mannau mynediad deongledig sy’n addas ar gyfer pawb yn y gymuned, gan gynnwys grwpiau ac unigolion anodd eu cyrraedd a than anfantais.

3.    Gwelliannau Amgylcheddol drwy Arfer Amaethyddol Gorau
Hyrwyddo rheolaeth gynaliadwy cyrsiau dŵr drwy fabwysiadu technegau ffermio arfer gorau sy’n seiliedig ar hyfforddiant ac arweiniad a ddatblygwyd gan Ymddiriedolaeth Afonydd De-orllewin Lloegr ac Asiantaeth yr Amgylchedd, fel y bo’r gymuned ehangach yn y ddwy Ardal traws ffin, yn ogystal â ffermwyr a gweithwyr fferm, yn elwa’n gymdeithasol ac yn economaidd oherwydd gwelliannau mewn ansawdd afon

4.    Cadwraeth a Gwella Stociau Pysgod
Sicrhau cefnogaeth gan y gymuned ar gyfer gweithgareddau i leihau ecsbloetio a phwysedd eraill ar stociau pysgod, yn arbennig y rhai hynny sy’n agos at neu o dan eu terfyn cadwraeth isaf, ac felly’n gwneud y mwyaf o’r manteision o waith gwella cynefinoedd ac o wneud mynediad yn haws i fannau silio a meithrin wrth gael gwared o neu osgoi rhwystrau.

5.      Datblygu a Marchnata Cyfleoedd Twristiaeth Pysgota
Defnyddio systemau seiliedig ar TGCh i hyrwyddo a marchnata gwyliau pysgota a gweithgareddau awyr agored eraill sy’n gynaliadwy’n amgylcheddol yn y ddwy Ardal traws ffin. Rhaid sicrhau mynediad rhwydd i bob sector o’r gymuned leol ac i ymwelwyr i Orllewin Cymru a De-ddwyrain Iwerddon.

6.   Adeiladu  Gallu ac Ymrwymiad Cymunedau i Warchod eu Hafonydd
Trwy Ymddiriedolaethau Afonydd addysgu a dylanwadu ar weithrediadau grwpiau cymuned yn y ddwy Ardal traws ffin fel eu bod yn gwerthfawrogi ac yn gwarchod eu hafonydd lleol oherwydd eu gwerth amgylcheddol a chadwraethol  yn ogystal â’r buddion hamdden ac economaidd y maent yn eu rhoi; a hyfforddi gwirfoddolwyr o’u cymunedau i fonitro cyflwr afonydd fel y gallant adnabod arwyddion cynnar o fygythiadau i’r amgylchedd naturiol pan fydd gweithredu i osgoi neu leihau difrod yn fwyaf cost effeithiol.