Gweithredu’r Prosiect yn Iwerddon

Isod, rydym yn disgrifio’r hyn y byddwn yn ei wneud yn Ne-ddwyrain Iwerddon i gwrdd â phob un o chwe amcan y Prosiect Ar y Cyd ac i gyflawni eu Cerrig Milltir canlyniad allweddol. Gwneir llawer o’r gweithrediadau gyda chydweithrediad ein partneriaid yng Nghymru, yn rhannol oherwydd y byddwn yn tynnu ar eu harbenigedd mewn meysydd lle mae eu profiad hwy’n fwy na’n un ni ein hunain, ac yn rhannol hefyd er mwyn ennill buddion economi graddfa neu, mewn sawl enghraifft, lle mae angen i ni wneud rhywbeth unwaith yn unig er mwyn ennill buddion ar gyfer y ddwy Ardal traws ffin.

Ar ddiwedd yr adran hon, rydym yn disgrifio ein cynlluniau ar gyfer rheoli’r prosiect ac yn Adran 8 rydym yn nodi’r adnoddau cyllid a gweithlu sydd eu hangen er mwyn gweithredu.

1. Datblygu Gallu Cymuned drwy Rwydwaith Ymddiriedolaeth Afonydd.
Cyrhaeddir yr amcan hwn wrth:

a) Ddatblygu Ymddiriedolaeth Afon Slaney sy’n seiliedig ar brofiad y Partneriaid yng Nghymru a Chymdeithas Ymddiriedolaethau Afonydd yn y maes hwn. Nod Ymddiriedolaeth Afon Slaney yw codi arian o’r sector preifat a ffynonellau eraill er mwyn darparu cyflogaeth barhaus ar gyfer y Swyddog Prosiect wedi i’r Prosiect Ar y Cyd ddod i ben a’n galluogi i barhau ein cynlluniau datblygu tymor hir. Bydd y gwaith o gadw, gwarchod a hyrwyddo amgylchedd Dyffryn Slaney’n parhau er budd pawb yn y Dyffryn yn ogystal ag ymwelwyr.  
CARREG FILLTIR: Sefydlu Ymddiriedolaeth y Slaney’n ffurfiol erbyn Mehefin 2005

b) Addasu a hyrwyddo deunydd hyfforddi ac addysgol gan y CFB, Cymdeithas Ymddiriedolaethau Afonydd a Chymdeithas Bysgota Llandysul a sicrhau ei fod ar gael ar gyfer grwpiau cymuned, ysgolion a cholegau yn Nyffryn Slaney gyda chefnogaeth gan raglen Hyfforddi Athrawon y CFB.
CARREG FILLTIR: Deunydd hyrwyddo, mewn ffurf argraffedig a/neu electroneg, yn cael ei ddefnyddio gan y tri grŵp cyntaf fydd yn elwa erbyn Gorffennaf 31 2005

c) Trefnu gweithdy datblygu Ymddiriedolaeth Afonydd yn Nyffryn Slaney, lle gall arbenigwyr yn y maes hwn rannu arfer gorau a datblygu dulliau i ddod i’r afael â phroblemau/cyfleoedd/cyllid newydd.
CARREG FILLTIR: Gweithdy datblygu Ymddiriedolaeth Afonydd, gydag arbenigwyr wedi eu gwahodd o Iwerddon, Cymru, yr Alban a Lloegr, i’w gynnal yn Nyffryn Slaney erbyn Chwefror 28 2007

2. Ehangu Ymrwymiad Cymuned a Mynediad i Amgylchedd yr Afon
Cwrddir â’r amcan hwn wrth:

ch) Hyrwyddo defnydd Ffordd Slaney – rhwydwaith o ffyrdd cyhoeddus bach sy’n rhoi mynediad i Ddyffryn Slaney – wrth gyhoeddi’r manteision drwy wefan SADAL, yn y cyfryngau a mannau mynediad i ymwelwyr. Ni ddefnyddir fawr ar Ffordd Slaney gan dwristiaid ac ymwelwyr oherwydd na cheir digon o gyhoeddusrwydd. Bydd y cyhoeddusrwydd drwy lyfrynnau argraffedig a/neu’r Rhyngrwyd a chyfryngau electronig eraill yn canolbwyntio ar fywyd cymunedol yn y Dyffryn, ei fywyd gwyllt gan gynnwys pysgod ac adnoddau llety a thai bwyta; bydd hefyd yn nodi mannau mynediad i’r afon, safleoedd picnic, llwybrau natur yn y coed a theithiau cerdded ar y bryniau yn Nyffryn Slaney. Mae’r amcangyfrifon ariannol yn cynnwys swm o €10,000 i ddatblygu, fel prosiect peilot, blatfform gwylio bywyd gwyllt gydag adnoddau ar gyfer yr anabl yn y Dyffryn yn 2005/06.
CARREG FILLTIR: 500 o lyfrynnau i’w dosbarthu i fannau mynediad i ymwelwyr drwy SERTA erbyn Mawrth 31 2005. Bydd fersiwn electronig o’r llyfryn ar gael ar y wefan erbyn yr un dyddiad

d) Meithrin cysylltiadau gweithredol gyda grwpiau sy’n cefnogi pobl ifanc dan anfantais a gyda grwpiau cymuned eraill, ysgolion, colegau, gan ddarparu deunyddiau dysgu amgylcheddol wrth addasu adnoddau a gyfrannwyd gan bartneriaid SADAL; trefnu a chyhoeddi cyfleoedd ar gyfer ymweliadau maes sy’n hyrwyddo dealltwriaeth a mwynhad drwy brofiad cadarnhaol, ymarferol a gynlluniwyd i ddod â goddrychau’n fyw.
CARREG FILLTIR: Dosbarthu adnoddau dysgu mewn ffurf argraffedig a/neu electronig ar gyfer o leiaf dri grŵp fydd yn elwa erbyn Medi 30 2006

dd) Annog a hyfforddi unigolion a grwpiau i ymwneud â’r broses o wella afon a chynefin, yn arbennig lle y bydd hyn yn eu hannog i ofalu am rannau o’r afon cysylltiedig â’u hardal eu hunain. Defnyddir deunyddiau addysgol i’w hyfforddi i fonitro cyflwr yr afonydd am arwyddion cynnar o lygredd ac i’w cynghori beth y dylid ei wneud pan fydd llygru’n digwydd. Bydd gan Swyddog Amgylchedd yr ERFB rôl arwyddocaol i’w chwarae yn y broses hyfforddi yma.  
CARREG FILLTIR: Cwblhau o leiaf dri chwrs grŵp erbyn Mehefin 2005 a dau gwrs pellach y flwyddyn yn 2006 a 2007

3. Gwelliannau Amgylcheddol drwy Arfer Amaethyddol Gorau
Cwrddir â’r amcan hwn wrth:

e) Ddefnyddio hyfforddiant ac arweiniad arfer gorau Ymddiriedolaeth Afonydd De-orllewin Lloegr, a gweithio gyda swyddogion yr ERFB a chynrychiolwyr ffermwyr ar yr ERFB, i helpu ffermwyr yn Nyffryn Slaney i fabwysiadu gwarchodaeth ‘arfer gorau’ tir glannau afon. Gwneir gwaith adfer gan weithwyr y CFB/ERFB (gweler rhagdybiaethau yn s. 8.3 isod). Byddwn yn gweithio gyda Phrosiect Interreg IIIA Gwaith Agri-Net - partneriaeth Antur Teifi a Chymdeithas Wyddelig y Ffermwyr.
CARREG FILLTIR: Cwblhau 10 ymweliad fferm ac argymhellion ysgrifenedig wedi eu rhoi i’r perchnogion tir erbyn Rhagfyr 31 2005

4. Cadwraeth a Gwella Stociau Pysgod
Cwrddir â’r amcan hwn wrth:

ff) Hyrwyddo dal a rhyddhau eogiaid, brithyll a brithyll môr ledled Dyffryn Slaney
CARREG FILLTIR: Deunydd hyrwyddo, a baratowyd yn barod gan y CFB, i’w ddosbarthu i bob clwb pysgota a physgodfeydd yn Nyffryn Slaney ac ar gael drwy’r wefan erbyn Mawrth 2005
CARREG FILLTIR: cyhoeddi drwy’r wefan, nifer cywir yr eogiaid a ddaliwyd er mwyn hyrwyddo dal a rhyddhau erbyn Mawrth 2005

g) Sefydlu rhaglen gwarchod cynefin glannau afon fel bod y nentydd silio’n cynhyrchu mwy o eogiaid ifanc ac yn darparu gwell cynefinoedd ar gyfer pryfed, pysgod, amffibiaid a mamaliaid glannau afon yn ogystal â phrydferthwch gweld blodau gwahanol sy’n gynhenid i Ddyffryn Slaney. Bydd y rhaglen hefyd yn cynnwys gwaith i drwsio erydiad glannau difrifol ym mhrif sianel yr afon a bydd prosiect peilot yn cael gwared â phlanhigion estron fel Ffromlys Chwarennog lle maent yn disodli tyfiant naturiol ac yn achosi erydiad y glannau. Mae’r CFB wedi cytuno y bydd arbenigwr adfer afon ar gael a botanegydd, ac mae ERFB wedi cytuno y bydd tîm o weithwyr ar gael i wneud y gwaith. Gweler s. 8.3 isod i gael cefndir pellach. Bydd y Swyddog Prosiect yn ymwneud â’r gwaith hwn a bydd yn trefnu gwirfoddolwyr o gymunedau lleol i helpu gyda’r gwaith a derbyn hyfforddiant ffurfiol gan arbenigwyr y CFB/ERFB.
CARREG FILLTIR: Gwneud arolwg o ddwy filltir o nentydd silio allweddol a thair milltir o brif sianel a dechrau gwaith adfer erbyn Medi 30 2005

ng) Sicrhau bod penderfyniadau am flaenoriaethau ar gyfer cadwraeth yn seiliedig ar fesurau iawn o effeithiolrwydd. CARREG FILLTIR: Adfer i lawn effeithiolrwydd y cownter pysgod yng Nghored Clohamon i alluogi cyfrifiad sy’n dangos nifer stoc yr eogiaid yn yr afon erbyn Mawrth 31 2005

5. Datblygu a Marchnata Cyfleoedd Twristiaeth Pysgota
Cwrddir â’r amcan hwn wrth:

h) Bydd gwefan SADAL yn y Saesneg a bydd opsiwn i gael y tudalennau mwyaf pwysig yn y Gaeleg. Bydd tudalen gartref, sy’n disgrifio Partneriaeth Ymddiriedolaeth yr Afonydd Celtaidd, wedi ei chysylltu â’r wefan Gymraeg. Bydd y wefan hefyd yn cysylltu â gweithgareddau cyfatebol yn Ne-ddwyrain Iwerddon a Gorllewin Cymru y tu allan i ardal gyfagos y Prosiect ar y Cyd fel golff, pysgota môr, gwyliau marchogaeth, cerdded ar y bryniau ayyb. Bydd y Swyddog Prosiect yn gweithio’n agos gyda’n partner, SERTA, i ddatblygu’r rhaglen hon.

Bydd y wefan yn dangos deunyddiau gyda lluniau o ferched a’r anabl yn cymryd rhan mewn pysgota. Cynhwysir pob perchennog pysgodfa a chlybiau pysgota ar y Slaney sydd wedi dangos diddordeb mewn elwa o’r fenter marchnata hon.
CARREG FILLTIR: Gwybodaeth i dwristiaid, yn arbennig Arweinlyfr manwl yr ERFB i Bysgota yn Ne-ddwyrain Iwerddon, ar gael ar y wefan erbyn Ionawr 31 2005
CARREG FILLTIR: Manylion am o leiaf dri phecyn pysgota a darparwyr gwyliau eraill yn Ne-ddwyrain Iwerddon i’w cynnwys ar y system marchnata, seiliedig ar y We, erbyn Mawrth 31 2006
CARREG FILLTIR: Arweinlyfr yr ERFB i Bysgota yn Ne-ddwyrain Iwerddon i’w ddosbarthu i 20 o glybiau pysgota yng Nghymru erbyn Ionawr 31 2005 wedi hyrwyddo gan Bartneriaeth Ymddiriedolaeth yr Afonydd Celtaidd.

i) Darparu cyrsiau hyfforddi ar gyfer perchnogion pysgodfeydd/clybiau ac unigolion yn seiliedig ar brofiad y CFB mewn cynnal cyrsiau tebyg a gyda help gan CERT (Asiantaeth Hyfforddi Twristiaeth y Wladwriaeth) sydd wedi datblygu Rhaglen Arweiniad Môr a Chefn Gwlad ar gyfer Pysgota.
CARREG FILLTIR: Darparu tri chwrs hyfforddi yn Nyffryn Slaney erbyn Rhagfyr 31 2005

l) Trefnu ‘Diwrnodau Cadwraeth a Dysgu i Bysgota’ yn Nyffryn Slaney ar gyfer pobl leol a thwristiaid gyda’r nod o gyflwyno, yn arbennig, yr ifanc, merched y rhai hynny ag anabledd a grwpiau ac unigolion eraill dan anfantais i amgylchedd y dŵr.Bydd y digwyddiadau’n rhoi cyfarwyddyd ymarferol am bob agwedd o bysgota gan gynnwys cadwraeth stociau. Bydd y digwyddiadau hyn yn elwa o brofiad y CFB (bydd eu Hyfforddwr Pysgota ar gael ar gyfer y rhan hon o’r Prosiect) a phrofiad yr ERFB yn y maes hwn yn ogystal ag un ein partneriaid yng Ngorllewin Cymru, lle mae Cymdeithas Bysgota Llandysul wedi bod yn cynnal diwrnodau Cadwraethwyr Ifanc ers 1997.
CARREG FILLTIR: Cynhelir dau Ddiwrnod Cadwraeth a Dysgu Pysgota yn Nyffryn Slaney ymhob blwyddyn o’r Prosiect ar y Cyd.

6. Adeiladu Gallu ac Ymrwymiad Cymunedau i Warchod eu Hafonydd
Cwrddir â’r amcan hwn wrth:

m) Bydd Swyddog y Prosiect a gwirfoddolwyr cymuned yn gweithio gyda Swyddog Amgylcheddol yr ERFB. Bydd y Swyddog Amgylcheddol yn treulio amser ychwanegol yn Nyffryn Slaney. Treulir rhan o’r amser ychwanegol hwn yn hyfforddi a rhan yn cynghori SADAL ar oblygiadau deddfwriaeth yr UE sydd ar fin cael eu gweithredu fel Cyfarwyddyd Fframwaith Dŵr, fydd â rôl bwysig i alluogi cymunedau Dyffryn Slaney i fonitro a gwella ansawdd dŵr. Bydd e neu hi hefyd yn sefydlu ac yn gweithredu rhaglen monitro sy’n canolbwyntio ar asideiddio a thynnu dŵr yn ardal y Slaney uchaf, tomenni gwastraff anghyfreithlon yn ardal blaenddyfroedd Swydd Wicklow ac ewtroffeiddio yn yr afon o gwmpas ac islaw Enniscorthy. Cefnogir y rhaglen hon yn ogystal gan Adran Sŵoleg Coleg y Drindod Dulyn sydd ag arbenigedd mewn astudio ansawdd dŵr mewn dalgylchoedd gyda choed a’u heffaith ar fywydeg pysgod. Bydd yr Athro Peter Wilson o’r Adran Sŵoleg, sy’n Is-Gadeirydd SADAL, yn gallu defnyddio ei arbenigedd a chysylltiadau i helpu’r rhaglen hon. Bydd CHERE sydd ag arbenigwyr mewn problemau asideiddio yn nentydd yr ucheldir hefyd yn gallu helpu.
CARREG FILLTIR: Swyddog y Proseict a phum gwirfoddolwr cymuned sy’n gallu gwneud y gwaith monitro, a gweithredu’n briodol ar frys os oes angen erbyn Rhagfyr 31 December 2006.

Rheoli’r Prosiect
Rheolir y prosiect fel a ganlyn:

m) Cyflogir Swyddog Prosiect yn llawn amser am gyfnod cychwynnol o dair blynedd i gydgysylltu’r Prosiect yn Iwerddon. Yn arbennig, bydd ei ddyletswyddau / dyletswyddau e neu hi’n cynnwys: cysylltu â’n partneriaid yn Iwerddon a Chymru,  cymunedau a ffermwyr lleol; gweithredu’r cynlluniau gweithredu a cherrig milltir a ddisgrifiwyd uchod; darparu gwasanaethau addysgol, hyfforddiant a chysylltiadau cyhoeddus; rheoli’r wefan; datblygu mentrau cymuned newydd; cadw cysylltiad agos a chyfathrebu’n rheolaidd â’r Swyddog Prosiect yng Nghymru. Cysylltir Manyleb Swydd fanwl.

n) Sefydlir Bwrdd Rheoli Prosiect bach, sy’n cynnwys y prif bartneriaid Gwyddelig, i arwain elfen leol y Prosiect ar y Cyd, gosod ei strategaeth, arolygu a chefnogi’r Swyddog Prosiect, monitro cydymffurfio gyda safonau Interreg a gwario cyllid. Bydd yn cwrdd o leiaf bum gwaith y flwyddyn. Os bydd angen, gofynnir i arbenigwyr TGCh, Cyfle Cyfartal a Chynaladwyedd Amgylcheddol fynychu cyfarfodydd. Bydd y Bwrdd Rheoli Prosiect yn cwrdd â’r Bwrdd cyfatebol o Gymru, unwaith y flwyddyn yn Iwerddon ac unwaith y flwyddyn yng Nghymru i gyfnewid gwybodaeth a phrofiad. 

o) Yn gyffredinol, mae’r Cydgysylltwyr Prosiect a Swyddogion Prosiect yn cynllunio cynnal galwadau cynhadledd rheolaidd i drafod cynnydd y Prosiect ar y Cyd drwy e-bost, ffôn a / neu gynadledda fideo, fel y bo’n briodol.

p) Unwaith y ffurfir Ymddiriedolaeth y Slaney ac y sefydlir rhwydwaith o gysylltiadau o fewn Dyffryn Slaney, bydd Bwrdd Rheoli’r Prosiect yn cynghori’r ymddiriedolwyr am yr opsiynau gorau ar gyfer cynnwys y gymuned ehangach yn ei gwaith gwarchod amgylcheddol.